Centrum Usług Społecznych Miasta Jasła - Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej

Pomoc społeczna obejmuje szeroki zakres świadczeń dostosowanych do indywidualnych potrzeb osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Świadczenia te mogą mieć charakter obligatoryjny (przyznawane po spełnieniu ustawowych warunków) lub fakultatywny (przyznawane w zależności od okoliczności i możliwości).

Wyróżnia się trzy podstawowe formy świadczeń:

• świadczenia pieniężne,
• świadczenia w naturze,
• świadczenia w formie usług.

Każdy rodzaj świadczenia przyznawany jest na podstawie przesłanek określonych ustawie o pomocy społecznej. W zależności od rodzaju wsparcia oraz sytuacji osoby lub rodziny, świadczenia mogą być udzielane bezpłatnie, częściowo odpłatnie lub odpłatnie.

 

Świadczenia pieniężne to:

• zasiłek stały,
• zasiłek okresowy,
• zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,
• zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie,
• pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki,
• świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
• wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd

Świadczeniami niepieniężnymi w ramach pomocy społecznej są:

• praca socjalna,
• bilet kredytowany,
• składki na ubezpieczenie zdrowotne,
• składki na ubezpieczenia społeczne,
• pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
• sprawienie pogrzebu,
• poradnictwo specjalistyczne,
• interwencja kryzysowa,
• schronienie,
• posiłek,
• niezbędne ubranie,
• usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia i w rodzinnych domach pomocy oraz usługi sąsiedzkie
• specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia,
• mieszkanie treningowe lub wspomagane,
• pobyt i usługi w domu pomocy społecznej, w tym usługi wsparcia krótkoterminowego
• pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie – w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych,

Udzielenie któregoś z powyższych świadczeń wymaga wcześniejszego przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego, celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób czy rodzin. Poniżej krótko opisano świadczenia z pomocy społecznej, z których najczęściej korzystają mieszkańcy naszego miasta:

Zasiłek stały – przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, zarówno gospodarującej samotnie, jak i pozostającej w rodzinie.

Ustala się go w wysokości:

1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1229,00zł miesięcznie;
2. w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie.

Maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi od 01.01.2025r. – 1229,00zł

Całkowita niezdolność do pracy – całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Niezdolność do pracy z tytułu wieku – osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834 i 858);

Zasiłek stały przyznaje się bezterminowo:

• w przypadku niezdolności do pracy z tytułu wieku – w przypadku osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w artykule 24 ust. 1 oraz artykule 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
• w przypadku, gdy orzeczenie jest wydane na czas nieokreślony.

Zasiłek stały przyznaje się na okres:

• w przypadku gdy orzeczenie ma charakter okresowy.

W przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia jeżeli osoba spełnia pozostałe warunki do otrzymania zasiłku stałego z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy.

Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej.
Jeżeli orzeczenie zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem.

Jeżeli orzeczenie zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie.

Ważne !

Art. 6ba ust. 1 oraz art. 6bb ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, że osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności nie wcześniej niż 2 miesiące przed upływem terminu ważności posiadanego orzeczenia. Jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 1, przewodniczący powiatowego zespołu wydaje niezwłocznie zaświadczenie potwierdzające złożenie tego wniosku oraz określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024r. poz. 1494), jeżeli decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej, o której mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026r. poz. 639), została wydana w związku z niepełnosprawnością potwierdzoną orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i okres, na który została przyznana pomoc, jest uzależniony od terminu ważności tego orzeczenia, którego okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, okres wskazany w decyzji ulega przedłużeniu na okres, na jaki zachowuje ważność orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, na podstawie decyzji wydanej  z urzędu. Zmiana decyzji w przypadku, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie danych z systemu, o którym mowa w art. 6d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, lub danych z zaświadczenia, o którym mowa w art. 6bb ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, i nie wymaga przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego ani jego aktualizacji. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się także do decyzji, w których upłynął już okres, na który przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń z pomocy społecznej.

Zasiłek okresowy – świadczenie z pomocy społecznej przysługujące w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Przysługuje osobie lub rodzinie, której dochód jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego. Jego wysokość jest ustalana jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub rodziny a faktycznym dochodem osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie może być niższa niż 50% różnicy między:

kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;

kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.

Zasiłek celowy – może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Usługi opiekuńcze

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2026r. poz. 639) osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

O pomoc w formie usług opiekuńczych należy zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej w miejscu zamieszkania. Wniosek o przyznanie pomocy może złożyć każdy, kto ma informację o osobie wymagającej pomocy. Usługi opiekuńcze przyznaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby wymagającej pomocy.

Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone są nieodpłatnie w przypadku, gdy dochód osoby lub rodziny nie przekracza kryterium dochodowego lub jest równy kryterium dochodowemu, określonemu w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 639) zwanemu dalej kryterium dochodowym. Osoby nie spełniające powyższych warunków ponoszą odpłatność za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze w zależności od dochodu zgodnie z Uchwałą Nr XXVII/207/2004 Rady Miejskiej Jasła z dnia 27 września 2004 roku w sprawie: zasad wykonywania zadań własnych Gminy Miejskiej Jasło z zakresu pomocy społecznej (Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego z dnia 29.10.2005 r. Nr 122 poz. 1404). W przypadku specjalistycznych sług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi odpłatność ustala się zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych ( Dz.U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.)

Koszt jednej godziny usługi opiekuńczej w 2026r. wynosi 45,60zł.

Koszt jednej godziny specjalistycznej usługi opiekuńczej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w 2026r. wynosi:
– dla osoby dorosłej: 47,50zł
– dla dziecka: 51,70zł

Domy pomocy społecznej

Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej zgodnie z art. 54 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (tekst jednolity Dz.U. z 2026r., poz. 639) przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. Osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Domy pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na następujące typy domów, dla:

1. osób w podeszłym wieku;
2. osób przewlekle somatycznie chorych;
3. osób przewlekle psychicznie chorych;
4. dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie;
5. dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie;
6. osób niepełnosprawnych fizycznie;
7. osób uzależnionych od alkoholu;

Zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r. (tekst jednolity   Dz.U. z 2026r., poz. 639) obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu,
2. małżonek, zstępni przed wstępnymi
   
   a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż  300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % tego kryterium,
   b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej –  w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Schronienie

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 639), do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym.

Stosownie do art. 48 oraz art. 48a wskazanej ustawy, osoba lub rodzina pozbawiona schronienia, posiłku oraz niezbędnego ubrania ma prawo do uzyskania pomocy w tym zakresie. Udzielenie schronienia następuje poprzez przyznanie tymczasowego miejsca pobytu w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych lub schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi.

Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych oraz w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi określa Uchwała nr XX/182/2019 Rady Miejskiej Jasła z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych oraz w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi.

Świadczenie w formie tymczasowego schronienia przyznawane jest w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez Dyrektora Centrum Usług Społecznych Miasta Jasła lub innego pracownika Centrum upoważnionego przez Burmistrza Miasta Jasła. W decyzji określa się w szczególności:

• osobę uprawnioną do świadczenia,
• podmiot realizujący usługę,
• miejsce oraz rodzaj świadczonej usługi,
• okres, na jaki świadczenie zostało przyznane,
• wysokość odpłatności za udzielone świadczenie.

Na terenie Miasta Jasła od 2001 roku funkcjonuje schronisko dla bezdomnych mężczyzn oraz ogrzewalnia, zlokalizowane przy ul. Marii Konopnickiej 86. Placówka zapewnia całodobowe schronienie oraz niezbędne wsparcie dla maksymalnie 35 osób. Ponadto w okresie ochronnym, tj. od października do kwietnia, funkcjonuje ogrzewalnia dysponująca 5 miejscami dla osób wymagających doraźnego wsparcia.

Posiłek

Pomoc w formie posiłku przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. W zakresie Programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024 - 2028, ustanowionego Uchwałą nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023r. (M.P. z 2023r. poz. 881) możliwe jest udzielenie pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Uchwałą Nr XCV/806/2024 Rady Miejskiej Jasła z dnia 29 stycznia 2024 r. podwyższono do 200% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej dla celów przyznawania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, jak również do celów przyznawania posiłku oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Kryterium to aktualnie wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej 2020,00 zł oraz 1646,00 zł na osobę w przypadku rodziny.

Pomoc w formie posiłku przyznawana jest decyzją administracyjną przez Centrum Usług Społecznych Miasta Jasła dzieciom  do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej oraz uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Również osoby dorosłe spełniające w/w warunki mogą ubiegać się o przyznanie pomocy w formie posiłku wydawanego przez Caritas Diecezji Rzeszowskiej Okręg Jasło, ul. Za Bursą. 1A.

Istotne zasady korzystania z pomocy społecznej

• Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Brak współpracy lub niewywiązywanie się z ustalonych działań może skutkować ograniczeniem albo odmową udzielenia pomocy. Współpraca polega na wspólnym ustalaniu celów i działań mających na celu poprawę sytuacji osoby lub rodziny.
• Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach prawa.